زمان تقریبی مطالعه: 2 دقیقه
 

اسماعیل بلیغ





اسماعیل بلیغ، شاعر و تذکره نویس ترکدر قرن یازدهم بود.


۱ - معرفی اسماعیل بلیغ



بِلیغ، اسماعیل، شاعر و تذکره نویس ترک.
در ۱۰۷۹ در بورسه
[۱] عثمانلی مؤلفلری، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲.
زاده شد و نزد علمای آن روزگار دانش آموخت. به نوشته برخی منابع، عربی و فارسی را نیکو می‌دانست. مانند پدر و پدربزرگش، «امام» یکی از مساجد کوچک شهر بورسه، و چندی نیز در همان شهر متصدی چند منصب حکومتی بود.
در ۱۱۱۴، مدت کوتاهی، نایب محکمه (شهر) توقات شد.
علاوه بر این، به تناوب، به چند مقام حکومتی دیگر، از جمله «کاتبی مفتش حرمین شریفین» رسید.
به روایتی در ۱۱۴۰
[۲] شمس الدین سامی، قاموس الاعلام، ذیل ماده(بلیغ)، چاپ مهران، استانبول ۱۳۰۶ـ۱۳۱۶/ ۱۸۸۹ـ۱۸۹۸، ذیل «بلیغ».
و به روایتی دیگر، در ۱۱۴۲، در بورسه درگذشت و در گورستان یِنیِیر آن شهر مدفون شد.
[۳] بروسه لی محمدطاهربک، عثمانلی مؤلفلری، ج۲، ص۱۰۲، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲.

پاره‌ای منابع، از آشنایی بلیغ با موسیقی و «ذاکرباشی» (آوازخوان خانقاه) بودن او سخن گفته‌اند.
بلیغ، بر خلاف نثرش که مطنطن و متکلفانه است، شعری ساده و آمیخته با امثال و حکم و آراسته به احادیث نبوی دارد که نمونه‌ای از جریان گرایش ادبیات «دیوان» عثمانی به زبان مردم و ادبیات عامیانه است.

۱.۱ - آثار بلیغ


مشهورترین اثر بلیغ، گلدسته ریاض عرفان و وفیات دانشوران نادره دان است که ترجمه حال پادشاهان، شهزادگان، وزیران، مشایخ، عالمان، شاعران و ارباب صنایع (هنرمندان) مدفون در بورسه را دربردارد.
[۴] بروسه لی محمدطاهربک، عثمانلی مؤلفلری، ج۲، ص۱۰۲ـ۱۰۴، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲.

این کتاب که در ۱۱۳۹ تألیف شده و در ۱۳۰۲، به همت محمداشرف بورسه‌ای، در بورسه انتشار یافته، برای تاریخ این شهر منبعی با ارزش است.
آثار دیگر بلیغ عبارت‌اند از:
۱) دیوان.
۲)منظومه گل صدبرگ، حاوی ترجمه صد حدیث نبوی.
۳)سرگذشت‌نامه فقیر به عزیمت توقات (سفرنامه).
۴)سبعه سیّاره (منظومه‌ای در نعتهای هفتگانه).
۵) گنج شایگان، در فقه و ادبیات و ترجمه حال.
۶)همچنین «شهرانگیز» (شهر آشوب) ی در وصف زیبارویان شهر بورسه داشته که «آیینه خوبان» هم نامیده می‌شده است.
دیوان، سبعه سیاره و گنج شایگان بلیغ در دست نیست.
[۵] بروسه لی محمدطاهربک، عثمانلی مؤلفلری، ج۲، ص۱۰۲، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲.


۲ - فهرست منابع



(۱) شمس الدین سامی، قاموس الاعلام، چاپ مهران، استانبول ۱۳۰۶ـ۱۳۱۶/ ۱۸۸۹ـ۱۸۹۸، ذیل «بلیغ».
(۲) بروسه لی محمدطاهربک، عثمانلی مؤلفلری، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲.

۳ - پانویس


 
۱. عثمانلی مؤلفلری، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲.
۲. شمس الدین سامی، قاموس الاعلام، ذیل ماده(بلیغ)، چاپ مهران، استانبول ۱۳۰۶ـ۱۳۱۶/ ۱۸۸۹ـ۱۸۹۸، ذیل «بلیغ».
۳. بروسه لی محمدطاهربک، عثمانلی مؤلفلری، ج۲، ص۱۰۲، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲.
۴. بروسه لی محمدطاهربک، عثمانلی مؤلفلری، ج۲، ص۱۰۲ـ۱۰۴، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲.
۵. بروسه لی محمدطاهربک، عثمانلی مؤلفلری، ج۲، ص۱۰۲، استانبول ۱۳۳۳ـ۱۳۴۲.


۴ - منبع


دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بلیغ»، شماره۱۷۷۷.    


رده‌های این صفحه : تراجم | شاعران




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.